Dziedziczenie testamentowe

Śmierć człowieka, oprócz oczywistego bólu i cierpienia osób najbliższych, powoduje także określone skutki prawne, czego konsekwencją mogą być zarówno korzyści majątkowe jak i długi spadkowe. Warto więc znać podstawowe przepisy dotyczące sposobów dziedziczenia i ich zasady, które mówią chociażby o kręgu spadkobierców, jak również możliwości prawnych uniknięcia ewentualnych nieprzyjemności związanych ze spadkobraniem.

Ustawodawca polski wyróżnił dwa rodzaje dziedziczenia: dziedziczenie testamentowe i dziedziczenie ustawowe. W tym artykule zajmiemy się wybranymi  zagadnieniami związanymi z dziedziczeniem testamentowym.

Istota dziedziczenia testamentowego

Dziedziczenie testamentowe to takie, w którym spadkobierca powołany jest do części bądź całości spadku na podstawie testamentu sporządzonego przez spadkodawcę (testatora). Każda osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych czyli taka, która nie jest małoletnia oraz nie jest ani całkowicie ani częściowo ubezwłasnowolniona, może rozrządzić swoim majątkiem na wypadek swojej śmierci (testament). Może także w każdej chwili takie oświadczenie swojej woli w dowolnym czasie odwołać. Odwołanie może dotyczyć tylko części lub wszystkich postanowień testamentu. Zarówno jedną, jak i drugą czynność można wykonać wyłącznie osobiście. W testamencie można powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób według uznania. Warto pamiętać, że jeden testament może dotyczyć rozrządzeń na wypadek śmierci tylko jednego spadkodawcy. Testament natomiast jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści oraz pod wpływem groźby.

Formy testamentów

Testament może być:
własnoręczny – sporządzony w całości pismem ręcznym oraz podpisany i opatrzy datą przez testatora,
notarialny – sporządzony przez notariusza, który przechowuje oryginał testamentu notarialnego w kancelarii notarialnej, a osobom uprawnionym wydaje wypisy,
alograficzny – sporządzony w obecności dwóch świadków przed przewodniczącym zarządu gminy, sekretarza gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego,
ustny – w szczególnych sytuacjach, gdy istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie jednej z wymienionych wyżej form testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione. Charakter ustny testament może mieć także w wypadku podróży na polskim statku morskim lub powietrznym albo w wojsku. Taki szczególny testament traci moc z upływem sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, jeżeli spadkodawca nie zmarł przed upływem tego terminu.

Oświadczenia spadkobiercy

Spadkobierca może, bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w powyższym terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku powinno być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym. Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.

Pamiętajmy że chwilą otwarcia spadku jest śmierć spadkodawcy. Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca natomiast ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku.

adw. Karolina Golik,
adw. Ewelina Obara

W kolejnym artykule zostanie omówione dziedziczenie ustawowe.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *